Odpowiedzialność cywilna rodziców

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia” (art.415 Kodeksu Cywilnego). Warunkiem przypisania komuś odpowiedzialności cywilnej za powstałą szkodę jest jego wina. Osoby małoletnie (z powodu swojego wieku i stopnia rozwoju) mają zniesioną lub ograniczoną możliwość przypisania im winy.

Co do zasady, za szkodę wyrządzoną przez dzieci odpowiedzialność ponoszą rodzice lub ich prawni opiekunowie. Wynika to z obowiązku rodziców/opiekunów sprawowania nadzoru nad dzieckiem, do ukończenia przez niego 18 roku życia („Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru”- art.427 Kodeksu Cywilnego).

Ze względu na to, że od pewnego wieku dzieci są coraz bardziej samodzielne i świadome, a wraz z wiekiem zmniejsza się wpływ rodzica na dziecko, w pewnych warunkach można rozważać odpowiedzialność samego dziecka za jego czyny.
I tak:
- osobom małoletnim, które nie ukończyły lat 13, nie można przypisać winy, gdyż nie mają one zdolności do czynności prawnych;
- osobom małoletnim od 13 do 18 roku życia, które mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, można przypisać winę, o ile stopień ich rozwoju nie jest niższy od przeciętnego dla osób w ich wieku (jest to oceniane indywidualnie).

Odpowiedzialność rodzica/opiekuna za szkodę wyrządzoną przez małoletniego będzie zależała przede wszystkim od wieku dziecka (do 13 roku życia, czy w wieku13-18 roku życia):
- rodzice dzieci do 13 roku życia będą ponosili odpowiedzialność za szkody spowodowane przez nie, na zasadzie winy w nadzorze (uwolnić się od tej odpowiedzialności może jedynie poprzez wykazanie, iż uczynił zadość obowiązkowi nadzoru, albo że szkoda powstałaby także przy starannym wykonywaniu nadzoru). Odpowiedzialność rodzica/opiekuna jest zatem uzależniona od wykazania, iż sprawowany przez nich nadzór nad dzieckiem był niewłaściwy;
- dzieci od 13 do 18 roku życia właściwie mogą odpowiadać za spowodowaną przez nich szkodę, chyba, że wykazane zostanie, iż ich rozwój psychofizyczny jest niższy od takiego rozwoju dziecka w danej grupie wiekowej. Wówczas rodzice/opiekunowie dziecka mogą odpowiadać za szkody spowodowane przez dziecko na zasadach tożsamych dla dziecka poniżej 13 roku życia (będzie uzależniona od wykazania, iż sprawowany przez nich nadzór nad dzieckiem był niewłaściwy).

Rodzice bądź opiekunowie prawni dziecka mogą uwolnić się od odpowiedzialności za czyny dziecka, jeżeli wykażą, że sprawowany przez nich nadzór był właściwy.

Nie będą odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez dziecko rodzice, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej lub ich władza rodzicielska została ograniczona do określonych czynności.