Konsekwencje karne za zaśmiecanie obszarów objętych ochroną

W dzisiejszych czasach każdy z nas żyje z dnia na dzień. Jesteśmy często przytłoczeni pracą, problemami, obowiązkami i swoimi rolami, które przyszło nam pełnić. Mamy potrzebę zatrzymania się na chwilę i byciem uważnym – obecnym tu i teraz w samotności lub ciesząc się tą chwilą z osobami najbliższymi. Zauważamy wtedy rzeczy, zjawiska i własne uczucia – poznajemy lepiej siebie i otoczenie, w którym żyjemy. Pomaga nam w tym niedoceniana przez nas przyroda w każdej postaci. Dlatego tak ważne jest abyśmy dla siebie i przyszłych pokoleń dbali o środowisko naturalne. Ustawodawca idąc naprzeciw naszym potrzebom ustanowił szereg sankcji karnych za zaśmiecanie obszarów objętych ochroną.

Zatem w pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie czym dla ustawodawcy są obszary objęte ochroną? Zgodnie z art. 6§1 i 2 Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 Nr 92, poz. 880 t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916) formami ochrony przyrody są parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo – krajobrazowe, ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na art. 2 cytowanej wyżej ustawy, iż: „ W drodze porozumienia z sąsiednimi państwami mogą być wyznaczane przygraniczne obszary cenne pod względem przyrodniczym w celu ich wspólnej ochrony”. Zatem i w takich miejscach – poza granicami Naszego kraju winniśmy liczyć się z konsekwencjami karnymi za zaśmiecanie tych obszarów.

W polskim prawie przestępstwo zaśmiecania obszarów objętych ochroną zostało wskazane w art. 162 Kodeksu wykroczeń (Dz.U. 1971 Nr 12, poz. 114 t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2151): „ § 1. Kto w lasach zanieczyszcza glebę lub wodę albo wyrzuca do lasu kamienie, odpady, złom lub padlinę niebędące odpadami lub inne nieczystości, albo w inny sposób zaśmieca las, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 500 złotych.
§ 2. Jeżeli czyn sprawcy polega na zakopywaniu, zatapianiu, odprowadzaniu do gruntu w lasach lub w inny sposób składowaniu w lesie odpadów, sprawca podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 złotych.
§ 3. Usiłowanie wykroczenia określonego w § 1 lub 2 oraz podżeganie do niego i pomocnictwo są karalne.
§ 4. W razie popełnienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 można orzec obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego

Jak wynika z powyżej cytowanego przepisu prawa zaśmiecanie lasu (tj. obszarów pod ochroną) jest wykroczeniem a sankcją karną za popełnienie wykroczenia z art. 162§1 Kodeksu wykroczeń jest ograniczenie wolności do 1 miesiąca albo grzywna w kwocie nie niższej niż 500 złotych do 5000 złotych. Natomiast za popełnienie wykroczenia wskazanego przez ustawodawcę w art. 162§1 Kodeksu wykroczeń jest kara areszt trwająca od 5 dni do 30 dni, ograniczenia wolności do 1 miesiąca albo grzywna nie niższej niż 1000 złotych do 5000 złotych. Sąd w przypadku powyższych wykroczeń może również orzec obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego a w konsekwencji nakazać posprzątanie pozostawionych lub zakopanych zanieczyszczeń lub odpadów.
Wykroczenie zawarte w art. 162 Kodeksu wykroczeń jest powszechne a zatem każdy z Nas może go popełnić umyślnie lub nieumyślnie. Nieumyślność zgodnie z art. 6 cytowanej ustawy „zachodzi, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć”. W konsekwencji należy pamiętać, iż wykroczenie to można popełnić również poprzez własną lekkomyślność.

Warto zwrócić uwagę na to czym dla ustawodawcy jest zanieczyszczenie?
Zgodnie z art. 3 pkt. 43 Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 Nr 62, poz. 627 t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2556) „zanieczyszczenie” rozumie się jako emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska. W konsekwencji pamiętajmy, iż pozostawianie lub wyrzucanie odpadów organicznych np. skórek jabłka czy jego ogryzka na obszarach pod ochroną jest wykroczeniem.

Na zakończenie należy zwrócić uwagę, iż zanieczyszczenie obszarów pod ochroną może być również sklasyfikowane jako przestępstwo zawarte w art. 183, art. 187 lub z art. 188 Kodeksu Karnego (Dz.U. 1997 Nr 88, poz. 553 t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1138), za które grożą surowsze konsekwencje karne. Pamiętajmy jak ważne jest dla nas dbanie o środowisko naturalne objęte ochroną i jakie mogą być konsekwencje za brak wspólnych działań w tym zakresie.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skorzystaj z darmowych porad w punktach na terenie całej Polski!

Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może:
- każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej (do pobrania i podpisania w punkcie),
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem.

Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.

Rejestracji można dokonać:
- telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu,
- on-line: za pośrednictwem strony zapisy-np.ms.gov.pl 

Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.