Kampania społeczna - edukacja prawna
02 maja 2022
Znieważenie symboli narodowych – odpowiedzialność karna
Symbole narodowe stanowią bardzo ważny element tożsamości każdego z państw i ich obywateli. Można stwierdzić, iż symbole te są jakoby łącznikiem pomiędzy obywatelami a państwem i służy to do ich integracji. Symbole państwowe odpowiadają za umacnianie więzi pośród ludzi, którzy rzeczywiście jak również mentalnie i duchowo związani są z danym państwem, wyróżniają one to państwo z pomiędzy innych państw, są podstawowym czynnikiem patriotyzmu dorosłych obywateli ale także służą do kształcenia tych młodszych. Bardzo istotne na co dzień, jednakże szczególnej doniosłości symbole państwowe nabierają w tych najważniejszych momentach, które zapisują się na kartach historii danego państwa, zarazem tych szczęśliwych jak i dramatycznych. Katalog symboli narodowych, szczególną ochronę, przymioty, zasady zachowania się względem nich, zabezpieczenia prawne określają przepisy prawa m.in. w art. 137 §1 i 2 Kodeksu Karnego z dnia 6 czerwca 1997 roku, art. 49 Kodeksu Wykroczeń z dnia 20 maja 1971 roku jak również w art. 28 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku oraz Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 roku o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych.
Katalogiem symboli narodowych jest wcześniej wspomniany. art. 28 Konstytucji RP i brzmi następująco: Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu. Barwami Rzeczypospolitej Polskiej są kolory biały i czerwony stanowiące flagę. Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego. Każdy z obywateli zobowiązany jest przez prawo do otaczania w/w symboli czcią i szacunkiem.
Godłem Rzeczypospolitej Polskiej, zwanym również Herbem, jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawą stronę. Orzeł umieszczony jest na czerwonym polu w kształcie tarczy. Skrzydła orła są rozłożone. Dziób i szpony są w kolorze złotym. Historia Godła wywodzi się z legendy o Lechu, założycielu państwa Polan.
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej składa się z dwóch poziomo ułożonych, równoległych pasów. Górny pas jest w kolorze białym, zaś dolny jest koloru czerwonego. Barwy te wywodzą się z Godła Rzeczypospolitej Polskiej. Biel pochodzi od orła białego zaś czerwień od czerwonego pola w kształcie tarczy.
Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest „Mazurek Dąbrowskiego” – Pieśń Legionów polskich we Włoszech. Autorem pieśni jest Józef Wybicki. Historia powstania hymnu wiążę się z końcem XVIII wieku, kiedy to we Włoszech tworzone były Polskie Legiony, którymi dowodził Jan Henryk Dąbrowski. Od 26 lutego 1927 roku Mazurek Dąbrowskiego jest oficjalnie hymnem Rzeczypospolitej Polskiej.
Jakie sankcje grożą za znieważenie symboli narodowych? Prawnokarną ochronę symboli narodowych, polski ustawodawca umieścił w art. 137 § 1 i 2 Kodeksu karnego jak również w art. 49 §2 Kodeksu Wykroczeń. Zgodnie z art. 137 § 1 Kodeksu Karnego „kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku” tymczasem paragraf drugi tego przepisu stanowi, iż „tej samej karze podlega, kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego, wystawione publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa lub na zarządzenie polskiego organu władzy”. Chodzi tutaj o sytuacje, w której wymienione w przepisie znaki państwa polskiego ale również mogą to być znaki innego państwa zostały zniszczone, zniekształcone. Najczęściej może to być podpalenie symbolu narodowego, obrzucenie błotem, oblanie farbą, połamanie, rozbicie. Jeśli zaś chodzi o użycie stwierdzenia „usuwanie” w cytowanym przepisie to ustawodawca miał na myśli zabieranie przedmiotu (symbolu narodowego) z miejsca w którym jest umieszczony. Za nieprzestrzeganie tego przepisu grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Artykuł 137 Kodeksu karnego znajduje się w katalogu przestępstw publicznoskargowych a więc ściganie tego przestępstwa następuje z urzędu.
Jeżeli zaś chodzi o kodeks wykroczeń to ustawodawca w art. 49 § 2 Kodeksu Wykroczeń wskazuje, iż „kto narusza przepisy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej podlega karze aresztu lub grzywny”. Kara aresztu może być w wymiarze od 5 do 30 dni zaś grzywna od 20 zł do 5000 zł. Niezastosowanie się do w/w przepisu może polegać na np. niezachowaniu określonych warunków wykonywania i używania symboli państwowych. Samo naruszenie przepisów o symbolach narodowych jest wykroczeniem, oznacza to, iż niedostosowanie obarczone jest mniejszą szkodliwością społeczną czynu niż znieważenie a w rezultacie mniejszym zagrożeniem karnym.
Opracowano na podstawie:
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks Wykroczeń ( Dz. U. z 2021 poz. 2008 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1509 z późn. zm.)
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483)
